Đọc một bản luận tên vừa nhận: phần nào kiểm được, phần nào không
Bạn đã trả tiền, và nhận về một bản luận tên: vài trang, có bảng, có chữ Hán, có phần giải nghĩa, kết bằng hai ba cái tên được đề xuất. Giờ đọc nó thế nào?
Câu hỏi đúng không phải "bản này có hay không", mà là phần nào trong đây tôi kiểm lại được, và phần nào thì không.
Tách bản luận làm hai lớp
- Lớp kiểm được — chữ Hán tương ứng, nghĩa của chữ, cách viết, cách đọc, tên có trùng ai không, đánh vần ra sao, viết trên giấy tờ thế nào.
- Lớp không kiểm được — phần luận về mệnh, về vận, về tương lai đứa trẻ.
Cả hai lớp đều có quyền nằm trong bản luận. Nhưng chỉ lớp thứ nhất là thứ bạn có thể đối chiếu, và một bản làm ẩu thường lộ ngay ở lớp thứ nhất — chỗ ai cũng tra được.
Bốn thứ nên tự tra lại ngay
- Chữ Hán họ gán cho từng chữ trong tên. Một âm tiếng Việt thường ứng với nhiều chữ Hán khác nghĩa hẳn nhau; họ chọn chữ nào, và có nói vì sao chọn chữ đó không?
- Nghĩa họ ghi. Tra một hai cuốn từ điển, xem nghĩa ấy có thật là nghĩa chính không, hay là một nghĩa phụ được kéo ra cho đẹp.
- Tên đầy đủ đọc liền một hơi. Ghép với họ và chữ đệm rồi đọc to — có bị trúc trắc, có bị đọc chệch thành chữ khác không.
- Tên viết trên giấy tờ. Dài quá ô ghi, dễ bị viết sai dấu, hay trùng với một tên rất phổ biến — đây là thứ đi theo cả đời.
Bản luận tử tế thì có gì
- Có nhắc tới ràng buộc thật của bạn: họ của bạn, tên anh chị em, vùng miền, kiêng huý trong dòng họ. Bản viết chung chung là bản không hỏi bạn.
- Đưa nhiều phương án kèm điểm mạnh yếu của từng cái, chứ không chỉ một cái tên "đúng".
- Nói rõ đang dùng cách tính nào — và thừa nhận có cách khác.
- Có chỗ dè dặt. Người làm lâu năm luôn có câu "chỗ này tuỳ nhà chọn".
Mấy dấu hiệu nên chững lại
- Bản luận không nhắc gì tới họ của bạn. Họ là một nửa cái tên; bỏ qua nó thì phần còn lại luận cho ai cũng được.
- Chỉ có một phương án, không giải thích lựa chọn.
- Nói chắc về tương lai — học giỏi, giàu có, sự nghiệp thuận. Không ai biết trước những điều đó.
- Doạ rồi bán thêm. Đưa tên xong lại nói cần mua vật phẩm kèm mới "đủ" là mô hình bán hàng, không phải phần của việc đặt tên.
- Cùng một đoạn văn bạn tìm thấy y hệt trên mạng. Thử chép một câu đặc trưng đi tra — mất ba mươi giây.
Trước khi đọc: bạn đã đưa họ những gì
Chất lượng bản luận phụ thuộc rất nhiều vào dữ kiện bạn đưa. Nếu bạn chỉ gửi ngày sinh và giới tính thì đừng mong bản luận nhắc tới điều gì riêng của nhà bạn.
- Họ, và cả họ mẹ nếu định ghép.
- Tên anh chị em, nếu muốn bộ tên đi cùng nhau.
- Chữ kiêng huý trong dòng họ — tên ông bà, tên người đã mất.
- Vùng miền và cách phát âm ở nơi cháu sẽ lớn lên.
- Mấy tên bạn đã thích sẵn, để họ luận trên đó thay vì đưa ra từ con số không.
Đưa đủ năm thứ này rồi mà bản luận vẫn không nhắc tới cái nào, thì đó là câu trả lời về mức công họ bỏ ra.
Bản luận cho người lớn thì khác
Đặt tên cửa hàng, chọn nghệ danh hay bút danh thì lớp kiểm được còn nặng hơn nữa: tên có trùng thương hiệu đang dùng không, tên miền còn không, gõ trên bàn phím có dễ không, người nước ngoài đọc ra sao.
Mấy thứ ấy bạn tra được trong một buổi, và chúng ảnh hưởng tới công việc hằng ngày nhiều hơn hẳn phần luận hành. Bản luận nào bỏ qua hết phần này là bản chưa làm xong việc.
Khi bản luận nói ngược ý bạn
Chuyện hay gặp: bạn đã có một cái tên yêu thích, bản luận lại bảo không hợp. Vài điều đáng nhớ trước khi bỏ cái tên ấy:
- Hỏi rõ "không hợp" nghĩa là gì và theo cách tính nào — rồi tự xem cách tính đó có nhất quán không.
- Hỏi một nguồn khác. Hai bên nói ngược nhau là chuyện rất thường, và bản thân điều đó đã là thông tin.
- Nhớ rằng người sống với cái tên ấy là con bạn, và thứ đứa trẻ cảm nhận mỗi ngày là cách người khác gọi mình, không phải bảng tính.
Giữ lại gì sau khi xong
Dù chọn tên nào, nên giữ lại một trang ghi: chữ Hán và nghĩa đã chọn, vì sao chọn, những tên đã cân nhắc và lý do loại.
Mười năm sau con bạn sẽ hỏi "tên con nghĩa là gì" — và câu trả lời có thật sẽ đáng giá hơn nhiều so với việc nhớ mang máng.
Giá và thứ bạn thực sự mua
Giá dịch vụ đặt tên chênh nhau rất xa, và phần chênh không nằm ở "cách tính xịn hơn" như nhiều người tưởng. Thứ đắt lên thường là thời gian người ta bỏ ra cho riêng trường hợp của bạn: có ngồi nghe bạn kể không, có tra chữ cho từng phương án không, có sửa lại khi bạn nói không thích không.
Nên khi so hai nơi, đừng so số trang của bản luận. Hỏi thẳng: có được trao đổi lại không, mấy lần, và có sửa phương án theo góp ý của mình không.
Ba điều gọn lại
- Tách hai lớp: phần chữ nghĩa và giấy tờ thì kiểm được, phần luận mệnh vận thì không — và bản làm ẩu lộ ở lớp kiểm được.
- Bản không nhắc tới họ của bạn là bản viết chung chung, luận cho ai cũng được.
- Doạ rồi bán thêm vật phẩm là mô hình bán hàng, không phải phần của việc đặt tên.