Đặt tên cho con thứ hai, thứ ba: bộ tên anh em và chỗ hay kẹt

Đặt tên cho đứa đầu là chọn một cái tên. Đặt tên cho đứa thứ hai là chọn một cái tên và một mối quan hệ với cái tên đã có. Nhiều nhà không để ý chuyện thứ hai cho tới lúc đã muộn.

Bộ tên anh em: mấy kiểu hay gặp

• Cùng chữ đệm — cách phổ biến nhất, dễ nhận ra là anh em.
• Cùng chữ cái đầu của tên chính.
• Cùng trường nghĩa: cùng nhóm hoa, cùng nhóm chữ mang nghĩa sáng, cùng nhóm mùa.
• Ghép lại thành một cụm có nghĩa khi đọc liền tên hai đứa.
• Không theo kiểu nào cả — cũng là một lựa chọn, và không sai.

Cái bẫy của việc khoá mình vào một khuôn

1. Bạn không biết sẽ có mấy đứa con lúc đặt tên đứa đầu.
2. Khuôn có bốn chữ mà nhà có năm con thì đứa thứ năm nằm ngoài bộ.
3. Khuôn theo giới tính gãy khi đứa sau khác giới với dự tính.
4. Tên ghép thành cụm chỉ đẹp khi đủ bộ; thiếu một mảnh là cụm vô nghĩa.
5. Chọn khuôn co giãn được thì an toàn hơn khuôn đóng.

Đứa sau không nên là bản nhạt của đứa trước

• Đừng để tên đứa đầu chiếm hết chữ hay rồi đứa sau lấy chữ còn lại.
• Mỗi tên phải đứng một mình được, không cần tên anh chị đứng cạnh mới hay.
• Đọc thử riêng từng tên, kèm họ đầy đủ.
• Đứa nào cũng sẽ nghe câu chuyện đặt tên của mình — câu chuyện đó nên cân nhau.
• Nếu khuôn làm một tên yếu đi thì bỏ khuôn, tên quan trọng hơn bộ.

Kiểm nhầm lẫn trong nhà

1. Hai tên quá giống nhau thì gọi hay nhầm, và nhầm hằng ngày mới mệt.
2. Thử gọi to cả hai tên liên tiếp xem có phân biệt được không.
3. Khác chữ cái đầu và khác số âm tiết giúp phân biệt nhiều.
4. Nghĩ tới lúc gọi trong nhà, ngoài sân, qua điện thoại.
5. Tên ở nhà cũng nên khác nhau rõ, không riêng tên giấy tờ.

Trùng tên với người trong họ

• Nhiều dòng họ kiêng trùng tên với người bề trên — hỏi trước, đừng đoán.
• Hỏi cả hai bên nội ngoại, vì mỗi bên nhớ một nhánh.
• Hỏi sớm, trước khi cả nhà đã quen với cái tên.
• Trùng với anh em họ cùng lứa gây rối trong giấy tờ trường lớp.
• Đây là chuyện của từng nhà, không có luật chung.

Giấy tờ: phần không co giãn

1. Tên khai sinh là tên chính thức, mọi giấy tờ sau này bám theo nó.
2. Đăng ký khai sinh có thời hạn, hỏi phường xã nơi bạn ở để biết chính xác.
3. Kiểm chính tả từng chữ trước khi ký — sửa sau tốn thời gian hơn nhiều.
4. Dấu và chữ hoa phải đúng như ý bạn muốn dùng về sau.
5. Giữ bản sao và đối chiếu với các giấy tờ phát sinh sau.

Khi hai vợ chồng không cùng ý

• Mỗi người viết ra ba tên mình thích rồi trao đổi, thay vì tranh luận từng cái.
• Loại tên nào một trong hai thật sự không chịu, không cần giải thích.
• Còn lại thì chọn từ phần chung.
• Đứa này theo ý người này, đứa sau theo ý người kia cũng là một cách chia.
• Chốt rồi thì cả hai cùng nói một câu chuyện với họ hàng.

Con nuôi, con riêng, gia đình ghép

1. Đây là chuyện giấy tờ có quy định riêng — hỏi cơ quan hộ tịch, đừng nghe truyền miệng.
2. Cân nhắc cảm giác của đứa trẻ khi tên nó khác bộ với anh em.
3. Đổi tên một đứa để cho khớp bộ là chuyện lớn, hỏi ý nó nếu đủ tuổi hiểu.
4. Không có lựa chọn nào đúng cho mọi nhà.
5. Hỏi người làm công tác hộ tịch về thủ tục cụ thể của trường hợp mình.

Khi tên đứa đầu đã có ý nghĩa gắn với hoàn cảnh

• Nhiều tên đầu lòng mang dấu vết một chuyện riêng: nơi sinh, năm sinh, một lời hứa.
• Chuyện đó không lặp lại nên đứa sau khó có tên cùng mạch.
• Đừng gượng ép tìm một hoàn cảnh tương đương để cho đủ bộ.
• Cho đứa sau một câu chuyện riêng của nó thì tự nhiên hơn.
• Kể cả hai câu chuyện cho cả hai đứa nghe khi chúng đủ lớn.

Tên và thứ tự sinh

1. Tên mang chữ chỉ thứ tự nghe rõ ràng nhưng gắn đứa trẻ vào vị trí suốt đời.
2. Thứ tự có thể đổi nghĩa nếu gia đình thay đổi.
3. Chữ chỉ thứ tự trong tên ở nhà thì nhẹ hơn trong tên giấy tờ.
4. Nghĩ tới lúc đứa trẻ đi học và bị bạn bè trêu theo cái chữ đó.
5. Nếu thích kiểu này thì chọn chữ kín nghĩa, đừng chọn chữ ai cũng đọc ra ngay.

Anh em sinh đôi

• Đây là ca dễ nhầm nhất — tên càng giống thì người ngoài càng lẫn.
• Khác rõ chữ cái đầu giúp thầy cô và bạn bè phân biệt.
• Giấy tờ hai đứa hay bị đảo, nên kiểm kỹ từng bản.
• Nghĩ tới lúc đi khám và nhập viện: nhầm hồ sơ là chuyện nghiêm túc.
• Hai tên vần nhau nghe vui lúc nhỏ nhưng theo suốt đời người lớn.

Khoảng cách tuổi giữa các con

• Cách nhau nhiều năm thì gu tên của cha mẹ đã đổi — chuyện này bình thường.
• Tên thịnh hành mỗi thời một khác; ép đứa sau theo gu cũ là ép không cần thiết.
• Anh chị lớn có thể góp ý, và nhiều nhà cho chúng đề cử một tên.
• Nhưng quyết định cuối vẫn là của cha mẹ, nói rõ vậy từ đầu để khỏi hụt hẫng.
• Cho anh chị tham gia một việc nhỏ giúp chúng thấy mình có phần.

Ba câu hỏi trước khi chốt

1. Tên này đứng một mình có ổn không, khi không có tên anh chị bên cạnh?
2. Gọi hai đứa liên tiếp có nhầm không?
3. Đã hỏi hai bên nội ngoại chuyện trùng tên chưa?
4. Ba câu này trả lời được thì phần còn lại nhẹ.
5. Trả lời xong thì chốt, đừng mở lại cuộc bàn.

Cách làm gọn

• Chốt khuôn hay không khuôn trước khi chọn tên.
• Chọn tên, đọc riêng lẻ, đọc cùng họ, gọi to.
• Hỏi hai bên nội ngoại chuyện trùng tên.
• Kiểm chính tả trên giấy khai sinh.
• Giữ bản sao.

Ba việc không phụ thuộc cái tên

• Chuyện sức khoẻ thì đi khám.
• Thủ tục hộ tịch thì hỏi cơ quan có thẩm quyền.
• Hạn giấy tờ thì theo hạn.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.

Bộ tên anh em là thứ đẹp khi nó tự đến, và gượng khi phải cố. Nếu khuôn giúp bạn chọn nhanh hơn thì dùng; nếu nó bắt bạn hy sinh một cái tên hay thì bỏ. Đứa trẻ sẽ mang cái tên đó cả đời, còn cái bộ thì chỉ người trong nhà để ý.